Parlament poparł wniosek o opłatę za tranzyt zagranicznych pojazdów przez Szwajcarię

Co postanowił parlament

Izba niższa szwajcarskiego parlamentu zdecydowała w zdecydowanej większości (173 głosy za, 13 przeciw, 3 wstrzymania), że rząd federalny ma przygotować projekt ustawy wprowadzający opłatę za przejazd („Durchfahrtsabgabe”) dla pojazdów z zagranicy, które korzystają z dróg Szwajcarii wyłącznie w celu tranzytu. Ruch ten wyszedł z inicjatywy senatora Marco Chiesy (SVP) i został uprzednio poparty przez mniejszą izbę.

Dlaczego temat się pojawił

Bund odnotował w 2024 roku ponad 55 000 godzin zatorów na drogach krajowych, z powtarzającymi się przepełnieniami w newralgicznych punktach, takich jak tunel Gottharda. W niektórych dniach nawet 80% pojazdów w obciążonych rejonach miało zagraniczne tablice rejestracyjne. Celem proponowanej opłaty jest rozładowanie szczytowych natężeń ruchu na osi północ–południe.

Proponowany model finansowania i stawka

Projekt ma przewidywać zróżnicowanie opłaty w zależności od dnia tygodnia, pory dnia i bieżącego natężenia ruchu — jest to rozwiązanie zbliżone do koncepcji „mobility pricing”. W dyskusji wskazywano przybliżoną stawkę 21 franków za przejazd, co miałoby przynieść wpływy rzędu ponad 110 milionów CHF rocznie. Dochody miałyby trafiać do funduszu drogowego.

Aspekty prawne i międzynarodowe

Zwolennicy podkreślają, że opłata mieści się w ramach międzynarodowych zobowiązań Szwajcarii, w tym wobec UE: swoboda przemieszczania osób reguluje wjazd, pobyt i pracę, lecz niekoniecznie sam przejazd tranzytowy. Z drugiej strony rząd federalny i niektórzy politycy wskazują na potrzeby ewentualnej zmiany konstytucji, co pociągałoby za sobą referendum ludowe. Kwestia zgodności z umowami bilateralnymi i z prawem międzynarodowym będzie jednym z czynników prawnych do zbadania przy opracowywaniu projektu.

Problemy administracyjne i techniczne

Minister transportu Albert Rösti zaznaczył, że wdrożenie wymagać będzie pokonania znaczących trudności administracyjnych: systemy rejestracji przejazdów mogłyby oznaczać praktycznie stały nadzór wszystkich punktów wjazdu i wyjazdu z kraju. Choć wiele przejść granicznych ma kamery, konieczne byłoby określenie zasad przetwarzania danych, kontroli, interoperacyjności systemów oraz środków ochrony prywatności.

Trudność w rozgraniczeniu „przejazdu” i „pobytu”

Wątpliwości rządu dotyczą także definicji „istotnego pobytu” w Szwajcarii. Czy krótkie postoje na stacji benzynowej lub zjedzenie obiadu na parkingu są wystarczające, aby uniknąć opłaty? Tego typu dylematy wskazują na potrzebę precyzyjnych reguł dotyczących czasu i charakteru postojów oraz odległości od granicy, które kwalifikowałyby przejazd jako tranzyt lub jako pobyt.

Możliwe scenariusze wdrożenia

Warianty techniczne obejmują m.in. system oparty na automatycznym rozpoznawaniu tablic rejestracyjnych (ANPR) z rozliczeniem per przejazd, elektroniczną winietę czasową z odliczaniem kilometrów lub zróżnicowaną opłatę w czasie rzeczywistym zależną od natężenia ruchu. Każdy z tych systemów ma inne konsekwencje kosztowe, wpływ na prywatność oraz wymagania prawne.

Skutki ekonomiczne i społeczne

Wprowadzenie opłaty może zmienić koszty podróży dla kierowców tranzytujących i wpłynąć na wybór tras (przejazd przez alternatywne drogi, przewóz kolejowy), a także na dochody miejsc obsługi podróżnych przy autostradach. Z punktu widzenia finansów publicznych, opłata mogłaby zapewnić dodatkowe wpływy do funduszu drogowego, jednak trzeba będzie porównać przewidywane przychody z kosztami administracji i nadzoru.

Harmonogram i dalsze kroki

Po przyjęciu wniosku przez parlament rząd federalny ma przygotować projekt legislacyjny. W toku prac konieczne będzie ustalenie technicznych rozwiązań rejestracji, precyzyjnych definicji tranzytu i pobytu, analizy zgodności z konstytucją oraz ewentualnej potrzeby przeprowadzenia referendum. Równolegle spodziewane są konsultacje z partnerami międzynarodowymi i interesariuszami krajowymi.

Podsumowanie

Decyzja parlamentu otwiera proces legislacyjny mający na celu wprowadzenie opłaty za tranzyt samochodów z zagranicy. Przed ostatecznym wdrożeniem stoją liczne pytania techniczne, prawne i administracyjne, które będą musiały zostać rozwiązane w projekcie rządowym.

— Natalia

Źródło: 20min.ch