Referendum o Bilateralach III w Szwajcarii – co się zmienia

W piątek komisja Ständeratu debatowała, czy głosowanie nad pakietem umów z UE, zwanym Bilaterale III, powinno być przedmiotem referendum obligatoryjnego czy fakultatywnego. To ważne, bo od tego zależy, kto i jak zdecyduje o przyjęciu umowy.

Referendum obligatoryjne oznacza, że głosowanie jest automatyczne. Nie trzeba zbierać podpisów. Aby ustawa przeszła, potrzebne jest tzw. podwójne większość. To znaczy: większość głosów w całym kraju i większość kantonów.

Referendum fakultatywne wymaga zebrania 50 000 podpisów w ciągu 100 dni od publikacji ustawy. W takim przypadku wystarczy tylko większość głosów ludowych, bez liczenia kantonów.

Eksperci na posiedzeniu mówili różnie. Niektórzy twierdzą, że pakiet może mieć charakter konstytucyjny. Wtedy parlament powinien go poddać referendum obligatoryjnemu. Inni eksperci uważają, że nie ma takiej konieczności.

Jest tu ważny punkt praktyczny. Jeśli to będzie referendum obligatoryjne, mniejsze kantony zyskują większy wpływ. To może zmienić wynik w głosowaniu. W przypadku fakultatywnego referendum, decyduje większość ludowa, czyli głosy mieszkańców bez liczenia kantonów.

Eksperci wskazywali też skutki społeczne. W analizach dowiedziono, że reguła podwójnego większości częściej szkodzi dużym miastom. Również młodzi i kobiety mogą być systemowo w gorszej sytuacji przy takim wymaganiu.

Inny aspekt to zaufanie do państwa. Kilku badaczy przypomniało, że liczba referendów wzrosła od 1950 roku. Wtedy było średnio jedno głosowanie z podwójnym większością rocznie. Dziś jest to około sześciu. Więcej głosowań może wpływać na postrzeganie systemu przez obywateli.

Komisja nie działała za zamkniętymi drzwiami. Posiedzenie było publiczne i transmitowane na żywo. Dzięki temu obywatele mogli oglądać wypowiedzi ekspertów i same dyskusje parlamentarne.

Co może się zdarzyć dalej? Parlament może zdecydować, że nie podda pakietu pod obligatoryjne referendum. Może też uznać, że jest to kwestia konstytucyjna i uruchomić podwójne większości. W praktyce ta decyzja wpłynie na tempo wdrożenia umowy i na to, kto ma większy głos przy jej przyjęciu.

Na koniec warto wiedzieć, że procedura zbierania podpisów i wymagania głosowania są jasno określone w prawie. Dzięki temu obywatele mogą zaplanować udział i wiedzą, jakie są zasady gry.

— Natalia

Źródło: 20min.ch